Eindhoven'de bir biracının parasıyla açılan tek odalık bir tamirhanede kim, yıllar sonra kıtanın en büyük kamyon fabrikalarından birinin temelleri atıldığını tahmin edebilirdi? Cevap: kimse. En çok da işin başındaki adam, Hub van Doorne, bunu tahmin edemezdi.
Demirci Çırağı
Hub van Doorne, 1 Ocak 1900'de Hollanda'nın Limburg eyaletine bağlı America köyünde doğdu. Babası bir demirciydi ama Hub daha on iki yaşındayken onu kaybetti; aile kısa süre sonra Deurne'ye taşındı. Baba mesleğini devralmak için henüz çok küçük bulunan Hub, Eindhoven'deki Mandiger makine fabrikasında çırak olarak işe başladı. Birinci Dünya Savaşı'nın ardından önce bir doktorun şoförlüğünü ve tamirciliğini yaptı, sonra bir bira fabrikasında çalıştı. 1920'de soba, bisiklet ve küçük araçlar üreten kendi atölyesini kurdu; ama dört yıl sonra pes edip eski işverenine müdür olarak geri döndü.
Bir Biracının Güveni
Asıl dönüm noktası 1 Nisan 1928'de geldi. Daha önce çalıştığı Coolen bira fabrikasının sahibinden aldığı mali destekle Hub, fabrikanın bir köşesinde kendi adına küçük bir inşaat ve tamir atölyesi açtı. İlk işler kamyonla uzaktan yakından ilgisizdi: dolap, merdiven, pencere çerçevesi yapıyor; şehir belediyesi ve Philips gibi yerel firmalar için kaynak ve dövme işleri üstleniyordu. Atölye dört kişiyle açıldı; aralarında kardeşi Wim van Doorne de vardı. Bir yıl içinde çalışan sayısı otuza çıktı. İşbölümü netti: Hub teknik tarafı, Wim ticari ve mali işleri yürütüyordu — bu ortaklık, şirketin onlarca yıl sürecek yönetim mantığının temelini attı.
Römork Fabrikası Doğuyor
1930'da üretim Tuindorp'a taşındı; 1932'de şirket resmen Van Doorne's Aanhangwagenfabriek adını aldı, kısaca D.A.F. Artık iş dolap ve merdivenden çok römorktu. 1936'da firma, demiryolu yüklerini karayoluna aktarmak için "DAF-loader" adlı bir düzenek geliştirdi; iki tekerlekli araçları altı tekerlekliye çeviren Trado sistemini ve ordu için zırhlı araçları da bu yıllarda üretti. Savaş patlak verdiğinde fabrikada 280 kişi çalışıyordu.
Savaşın Gölgesinde Bir Kamyon Hayali
İşgal yılları kolay geçmedi. Alman ordusunun siparişlerinden uzak durmak için epey çaba harcandı, üretim düştü. Buna rağmen Hub ve Wim, savaş boyunca gizlice bir kamyon prototipi üzerinde çalışmayı sürdürdüler. Hub aynı dönemde "rijdende regenjas" — gezici yağmurluk — diye anılan, tek kişilik minik bir araç da tasarladı; seri üretime hiç geçmedi ama fikrin peşini bırakmadığını gösteriyordu. 1945'te Eindhoven özgürlüğüne kavuştuğunda, savaş boyunca çekmecede bekleyen bu kamyon fikri artık hayata geçmeyi bekliyordu.
Barışın İlk Kamyonu
Savaş bitip Hollanda yeniden ayağa kalkmaya çalışırken taşımacılığa duyulan ihtiyaç patladı. Kardeşlerin savaş yıllarında üzerinde çalıştığı fikir, 1949'da gerçeğe dönüştü: şirket adını Van Doorne's Automobielfabriek olarak değiştirdi ve ilk gerçek kamyonunu, üç tonluk A30'u piyasaya sürdü. Yanına beş tonluk A50 ve altı tonluk A60 eklendi; motorlar henüz kendi imalatları değildi, Hercules benzinli ve Perkins dizel motorları kullanılıyordu. Eylül 1949'da başlayan üretimden ilk aylarda yaklaşık 150 kamyon çıktı; yarım yıl sonra 9.000 metrekarelik yeni bir fabrika devreye girdi. Kısa süre sonra Hollanda ordusu da A30'u benimsedi: sivil şasi korunuyor, yalnızca kabin ve kasa askeri kullanıma göre değiştiriliyordu; tahrik hâlâ sadece arka tekerleklerdeydi.
Eindhoven'den Dünyaya
Sonrası hızlı geldi. 1951'de DAF kendi kabin tasarımını üretti; 1957'de kendi markalı motorlarını yapmaya başladı. 1958'de tanıttığı küçük DAF 600 otomobili, Hub'ın yıllardır üzerinde çalıştığı bir başka fikri, konik kasnaklar ve kayışla çalışan sürekli değişken şanzımanı — sonradan Variomatic adını alacak buluşu — dünyaya tanıttı. 1959'da dizel motoruna eklenen turbo, sektörde bir ilk oldu. Bugün DAF Trucks, 1996'dan bu yana Amerikan PACCAR grubunun çatısı altında, hâlâ Eindhoven'de kamyon üretiyor. Şirketin köklerine inildiğinde bulunan şey bir mühendislik mucizesi değil, iflah olmaz bir demirci çırağının, kendine güvenen bir bira fabrikatörünün desteğini boşa çıkarmama çabasıdır — bugün yollarda gördüğümüz her DAF kamyonunun kökeni, o tek göz atölyeye uzanır.
